Geschiedenis van Indonesie 1900-1950
| Periode | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1947 | 15 mrt - Arabische staten erkennen de facto de Republiek Indonesië 17 mrt - Nederlandse troepen komen in actie in Soerabaja. |
Ondertekening van Linggadjati |
25 mrt - Overeenkomst van Linggadjati
ondertekend De Republikeinse regering weigert de Nederlandse interpretatie van Linggadjati te aanvaarden en verklaart zij zich alleen bereid tot ondertekening van de ontwerp-overeenkomst, met inbegrip van de daarbij behorende (bindende) notulen en correspondentie’. Na hernieuwde onderhandelingen tussen de Commissie Generaal en de Republiek en na overleg met de regering in Den Haag, wordt het akkoord van Linggadjati uiteindelijk ondertekend. Daarbij legt de Nederlandse regering uitdrukkelijk vast dat zij zich slechts gebonden acht aan wat zij zelf en de Commissie Generaal als bedoeling hadden weergegeven, terwijl de Republikeinse delegatie te kennen geeft de nadere toelichting van Nederlandse zijde niet te aanvaarden. Het zal duidelijk zijn dat hiermee de basis was gelegd voor verdere conflicten met Nederland. De winst was wel voor de Republiek. Door het sluiten van het akkoord werd ze de facto erkend door Engeland en de Verenigde Staten. 31 mrt - Groot-Brittanie erkent de Republiek. |
| 16 apr - De USA erkennen de Republiek. | |
| Onafhankelijkheid van Pasoendan | 4 mei - Proclamatie van de onafhankelijkheid van Pasoendan
(Negara Pasundan).door Soeria Kartalewaga. Deze Negara Pasoendan kwam maar niet van de grond. Om deze staat toch te realiseren hield Van Mook een conferentie in Bandung op 16 oktober 1947. Deze conferentie mislukte, maar men organiseerde weer een conferentie, nu op 26 december 1947 met hetzelfde doel. Ook deze conferentie mislukte |
| 27 jun - Premier Soetan Sjahrir treedt af na afkeuring van zijn beleid. | |
| 3 jul - Amir Sjarifoeddin wordt premier van de Republiek en vormt een nieuw kabinet. | |
| 20 jul - Vanwege voortdurende conflicten met de nieuwe staat
Indonesië zegt Nederland het akkoord van
Linggadjati op. Er wordt overgegaan tot militair ingrijpen. Het verhaal over de ontwikkelingen tussen de 1e en 2e politionele actie , tussen augustus 1947 en december 1948 , is in wezen weer het verhaal dat de Republiek of in de Nederlandse pas moest lopen en zich ondergeschikt moest maken aan, of moest verdwijnen. Het verschil was dat een Commissie van Goede Diensten van de VN meekeek en soms meepraatte, meestal tot ongenoegen van Nederland. Niet geheel te onrechte want de vertegenwoordigers in die commissie lieten dikwijls merken dat hun sympathie uitging naar de Republiek, die door hen werd gezien werd als de drager van het Indonesische nationalisme , zeker toen bleek dat Soekarno en de zijnen anti-communistisch waren en in september 1948 een communistische opstand in Madioen neersloegen. |
|
| Eerste politionele actie | 20-21 jul - Eerste politionele actie: "Operatie Product",
zo genoemd om de produkten van de landbouwcultuur weer in de
exportstroom te krijgen. Aan deze actie neemt een legermacht van bijna
100.000 man Nederlandse troepen deel. Het doel is om de belangrijkste productiegebieden op Java en Sumatra in handen te krijgen en de economie weer op gang te brengen. Dit is belangrijk voor Nederland omdat er financiële nood is. De bodem van de Nederlandse schatkist komt in zicht. Omdat de Republiek doorgaat met pogingen om haar gezag verder uit te breiden, besluit de regering in Den Haag uiteindelijk tot militair ingrijpen. Zo wordt op 20 juli een militaire operatie ingezet, die later bekend zal worden als de Eerste Politionele Actie. Generaal Simon Hendrik Spoor voert het bevel. Dr. Van Mook over de noodzaak van militair ingrijpen op dat moment : ‘Zij was in eerste aanleg bedoeld om in een aantal gebieden orde en veiligheid te herstellen en ruimte te scheppen voor een beleid van wederopbouw’. Het rooms-rode kabinet onder premier Louis Beel (1902-1977) moest haast wel ingrijpen. De onderhandelingen tussen de Republiek en Nederland waren op niets uitgelopen en Nederland was bijna bankroet. De kolonie, die vier eeuwen lang geld opleverde, kostte nu alleen nog maar geld. Miljoenen guldens per dag waren nodig om de immense troepenmacht in Indië op de been te houden, guldens die Nederland nodig had voor de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Ondanks internationale protesten, oorlogsmoeheid onder de eigen bevolking en grote verdeeldheid in de regering hakte het kabinet de knoop door. Tijdens een vergadering die tot in de vroege ochtend van 28 juni 1947 duurde, besloot het tot militair ingrijpen. Maar: er mocht niet worden gesproken van militair ingrijpen. Minister Eelco van Kleffens (1894-1983) drukte zijn collega's op het hart te spreken van het zachtaardiger klinkende police measures, oftewel politionele actie. Een eufemisme. In werkelijkheid was deze eerste van twee politionele acties het begin van een koloniale oorlog – de laatste die Nederland zou voeren. |
| 1 aug - De militaire actie heeft in betrekkelijk korte tijd
het door de Nederlandse regering gewenste resultaat. Grote delen van
Java en Sumatra worden weer onder Nederlands gezag geplaatst. Mede onder
druk van de Veiligheidsraad, waar de Indonesische kwestie door India en
Australië aanhangig wordt gemaakt, wordt de operatie op 4 augustus 1947
te middernacht beëindigd. Generaal Spoor is het er niet mee eens. Hij had liever gezien dat Nederland het offensief voortzette totdat Yogyakarta in Nederlandse handen was. Yogyakarta, in Midden-Java, is het centrum van Republiek Indonesië. Hier zetelt de Republikeinse regering. |
|
| 4 aug - Einde politionele actie | |
| 25 aug - Instelling van een Commissie van Goede Diensten door de Veiligheidsraad |
|
| 27 oktober De Commissie van Goede Diensten arriveert in Indonesië. Zij bestaat uit de Belg Paul van Zeeland, de Australiër Richard Kirby en de Amerikaan Frank Graham. In december beginnen, onder auspiciën van de Commissie, op het Amerikaanse transportschip Renville, dat als neutraal ontmoetingspunt ligt afgemeerd in de haven van Tandjong Priok, besprekingen tussen Nederland en de Republiek. | |
| 6 dec - Begin van de onderhandelingen tussen Nederland en de republiek op het Amerikaanse marineschip Renville. |