Cornelis de Houtman -
De eerste Nederlanders op Bali (2/4)
voor het eerst voet zetten op het eiland Bali.
Eigenlijk was het in het het geheel niet de bedoeling geweest van de Nederlanders om dit eiland aan te doen, maar nood, gebrek aan drinkwater en levensmiddelen dwongen hen ertoe. Nederlandse kooplieden hadden gehoord van de winstgevende handel, die de Portugezen in Indië dreven, en verlangden daarin te delen. Daarom werd in 1595 een kleine vloot uitgerust, bestaande uit de Mauritius, de Hollandia, de Amsterdam en een kleine jacht (pinas) het Duyfken, die moest proberen om via de Zuidkaap Indië te bereiken.
De vloot stond "onder leiding" van een scheepsraad, bestaande uit schippers en meevarende kooplieden die het maar met elkaar moesten zien te vinden.
Naast opperkoopman Cornelis de Houtman, was er nog een opperloods, een bekwaam sterrenkundige Pieter Keyser.
Van meet af aan bleek het een ongelukstocht. De levensmiddelen waren voor een lange zeereis ondoelmatig verpakt en opgeborgen - ze gingen tot bederf over, tengevolge waarvan onder de opvarenden de gevreesde ziekte scorbut (scheurbuik) uitbrak, waardoor tallozen om het leven kwamen. Na een reis vol avonturen kwam men op Java aan en in Bantam gelukte het inderdaad wat handel te drijven, met name om peper te bemachtigen.
Door het tactloos optreden van de Houtman kreeg men het al spoedig met de inlanders aan de stok, terwijl de Portugezen natuurlijk hun steentje bijdroegen om de Nederlandse concurrenten tegen te werken en hen in een kwaad daglicht te stellen.
Na Bantam deed men nog andere plaatsen aan, echter met weinig succes.
De bemanning, onder wie de tucht veel te wensen over liet, was inmiddels door ziekte en dood sterk ingekrompen en de Amsterdam moest spoedig worden opgegeven en in brand gestoken, omdat het schip zoveel geleden had, dat het niet meer zeewaardig was.
Inmiddels was het 1597 geworden en scheepsraad en schepelingen hadden maar één wens: huiswaarts te keren. Maar ook nu had men weer gebrek aan water en levensmiddelen; een poging om deze aan de kust van Java te krijgen mislukte mede doordat daar krijgs- verrichtingen gaande waren en zo werd besloten om het op Bali te proberen.
